Verhuizen? De baas beslist Ruimtegebrek is de voornaamste reden voor ondernemingen om te verhuizen. Uitstraling, ligging en bereikbaarheid zijn bepalend bij de keuze voor een nieuwe locatie. De mening van het personeel telt in eerste instantie niet mee, maar wordt met de huidige krappe arbeidsmarkt wel belangrijker. door Judith Spruit De verplaatsing van het hoofdkantoor van Philips van Eindhoven naar Amsterdam deed indertijd veel stof opwaaien. Voor het personeel werden speciale treinwagons ingezet in de intercity om de reis te veraangenamen. Maar al snel werd die maatregel overbodig, want iedereen vond een eigen oplossing. Medewerkers verhuisden naar een plek tussen Eindhoven en Amsterdam, ze regelden een pied à terre, ze bleven bij Philips in Eindhoven of ze gingen gewoon heen en weer reizen. 'Het is geen issue meer', zegt woordvoerder Jeremy Cohen. Werkgevers kiezen nieuwe plek om bereikbaarheid Als het aan werknemers ligt, blijft een bedrijf gewoon waar het zit, maar dat is niet altijd haalbaar. Een onderneming die te kampen heeft met ruimtegebrek, zal vaak kiezen voor een andere locatie. Bereikbaarheid is volgens de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) het belangrijkste motief bij het kiezen van een nieuwe plek. Daarom bijvoorbeeld verplaatste uitzendbureau Adecco haar hoofdkantoor van Den Bosch naar een opvallende plek langs de A1 in Utrecht. Het oude gebouw werd te klein, maar de verhuizing was ook van strategisch belang, zegt woordvoerder René Brouwer. De medewerkers en de klanten zitten verspreid door het hele land en Utrecht ligt lekker centraal. Dat bereikbaarheid telt, concluderen ook Groningse onderzoekers. In beeldvormingsonderzoek bij ondernemers komt de regio Utrecht als het meest geliefd uit de bus. Prof.dr. P.H. Pellenbarg, economisch geograaf aan de Rijksuniversiteit Groningen, doet al 25 jaar onderzoek naar de motieven van bedrijven om zich ergens te vestigen. 'In de regel beslist de directie waar het bedrijf naartoe gaat. Het personeel heeft daarbij geen stem. Het gaat natuurlijk ook om gevoelige materie. Als je besluit om ergens een stuk grond te kopen, is dat een strategische beslissing, die de prijs kan beïnvloeden. Dat wil je niet in de pers hebben, dus moet je zo weinig mogelijk mensen inlichten'. Als de beslissing om te verhuizen eenmaal gevallen is, doen bedrijven er wel alles aan om het personeel van dienst te zijn. Philips probeerde het met treinwagons. VNU Business Publications, dat begin 2000 verhuisde van Amsterdam naar Haarlem, stelde (vouw-)fietsen en scooters 'van de zaak' ter beschikking en riep een bedrijfsbusdienst in het leven. Ook gangbaar zijn verhuispremies. Blijven op dezelfde plek wordt populairder De Groningse hoogleraar ziet een groeiend aantal bedrijven dat ervoor kiest om op dezelfde plek te blijven en het ruimtegebrek op een creatievere manier op te lossen. 'De wens van het personeel om te blijven is keepfactor nummer 1. De arbeidsmarkt wordt krapper, en men vindt het belangrijk om de medewerkers vast te houden.' Dat geldt vooral voor bedrijven die veel - schaarse - technici nodig hebben. 'Zij zijn zich zeer bewust van het feit dat ze door de ogen van hun werknemers moeten kijken als ze hen willen binden.' De verhuizing van Philips had geen grote invloed op het personeelsverloop. Adecco meldt dat de verhuizing wel tot extra verloop heeft geleid. 'Maar dat waren niet de hoogste functies', zegt woordvoerder Brouwer. 'Van het managementteam is niemand verhuisd. Ook onze bestuursvoorzitter is in Oudewater blijven wonen.' Voor VNU BP geldt ook dat er geen sprake is van een groot verloop, alhoewel sommigen er wel voor kozen om in Amsterdam een andere baan te zoeken. Medewerkers willen niet lang onderweg zijn Automatiseerder CMG constateerde dat onder hoogopgeleide medewerkers tegenzin bestaat om lang onderweg te zijn. De krapte op de arbeidsmarkt was daarom voor CMG een belangrijk motief om de regio in te trekken. Het bedrijf hoopt zo sneller IT'ers te interesseren voor een baan. Consultant Henri Peters (25) bijvoorbeeld plukt daar de vruchten van. Hij werkt bij de vestiging Arnhem en is gedetacheerd bij de Belastingdienst in Apeldoorn. Dat is een kwartiertje rijden met de auto vanaf zijn woonplaats Doesburg. 'De afstand is voor mij echt doorslaggevend geweest om voor een groot bedrijf als CMG te kiezen. Ik heb twee jaar in Groningen gewerkt, en wilde dichter bij huis blijven. Bij CMG gaven ze me de garantie dat ik in de buurt op projecten zou komen.' CMG is nu nog een uitzondering. Maar Pellenbarg ziet duidelijk een kentering in het patroon optreden. 'Bedrijven krijgen oog voor de plaatsen achter de files. Kijk bijvoorbeeld naar locaties in het Noorden. Rond Heerenveen en Hoogeveen zie je opeens hele concentraties van bedrijvigheid ontstaan. De plaatsen liggen vlakbij de snelweg en zitten vlakbij prettige woongebieden als de Friese meren, de Kop van Overijssel en het Drentse midden.' Zelf was Pellenbarg adviseur bij de imagocampagne 'Er gaat niets boven Groningen'. 'Maar rond Groningen loopt het nog niet zo'n vaart.'